Katalog Tasarımı: Baskıya Giden Dosya Nasıl Hazırlanır?

Katalog hazırlatmaya karar verdiğinizde ilk sorulan şey genellikle aynı: kaç sayfa olsun, ne kadar tutar.

Oysa katalogun işini yapıp yapmaması sayfa sayısında değil, baskıya gitmeden önce verilen kararlarda belli oluyor. Hangi ürünün hangi sayfada duracağı, fotoğrafların nasıl çekildiği, fiyatın katalogun içinde mi ekte mi yer alacağı — bunlar baskıdan sonra düzeltilemeyen şeyler.

Bu yazıda katalog tasarımının sıfırdan nasıl yürüdüğünü anlatacağım: neyin elinizde olması gerektiği, sayfa sayısının neden serbest olmadığı, matbaanın “baskıya hazır dosya” derken ne istediği ve fiyatı gerçekte hangi kalemlerin belirlediği.

Katalog mu gerekiyor, tek sayfalık bir iş mi?

Her ürün tanıtımı katalog istemiyor. Karar vermek için şu sorulara bakın:

• Tanıtacağınız ürün sayısı kaç? Üç beş ürün için katalog ağır kalır, el ilanı ya da broşür daha iyi iş görür.
• Ürünlerin ölçü, malzeme, renk seçeneği gibi teknik bilgileri var mı? Bu bilgiler listeleniyorsa katalog mantıklı.
• Katalogu kim eline alacak? Bayi, satın alma sorumlusu ve fuar ziyaretçisi katalog bekler; son tüketici genellikle beklemez.
• Elinize alıp bırakacağınız bir şey mi, yoksa satış görüşmesinde üzerinden konuşacağınız bir şey mi? İkincisi için sayfa düzeni tamamen değişiyor.
• Ürün gamınız yıl içinde ne sıklıkla değişiyor? Sık değişiyorsa kalın bir katalog kısa sürede eskiyor.

Tek bir ürünü ya da kampanyayı anlatacaksanız broşür, afiş veya tek sayfalık bir tanıtım dosyası daha doğru seçim. Restoran ve kafelerde ise aynı mantık menü tasarımında işliyor: menü de sayfa planı, hiyerarşi ve baskı kuralları olan bir katalog işidir.

Sayfa sayısı neden dördün katı oluyor?

Katalog, tek tek sayfalar basılıp birleştirilerek üretilmiyor. Büyük bir tabaka basılıyor, katlanıyor ve kesiliyor. Bir tabaka katlandığında en az dört sayfa çıkıyor — ön ve arka yüzde ikişer sayfa.

Bu yüzden toplam sayfa sayısı dördün katı olmak zorunda. “On sayfalık katalog” diye bir şey yok; on iki sayfa olur, sekiz sayfa olur.

Biz 8, 16, 24, 28 ve 32 sayfa basamaklarıyla çalışıyoruz; 32 sayfadan uzun kataloglarda dörder sayfa ekleyerek ilerliyoruz. Hangi basamakta duracağınızı ürün sayınız belirliyor, ama karar tasarım başlamadan verilmeli.

Çünkü sayfa planı tasarımın iskeleti. Önce hangi sayfada ne olacağını bir cetvel hâlinde yazıyoruz: kapak, giriş, kategori ayırıcıları, her kategoride kaç ürün sayfası, arka kapak. Bu cetvel çıkmadan tasarıma başlanırsa sonunda ya iki ürün sığmıyor ya da üç boş sayfa kalıyor.

Ciltleme biçimini de bu aşamada konuşmak gerekiyor. İnce kataloglar genellikle ortadan tel dikişle, kalın olanlar sırttan tutkallanarak birleştiriliyor; hangisinin uygun olduğunu sayfa sayısı ve kâğıt kalınlığıyla birlikte matbaanız söylüyor. Ciltleme değişirse sayfa kenarlarında bırakılacak boşluk da değişiyor.

Tasarım başlamadan önce elinizde olması gerekenler

Katalog işlerinde gecikmenin en sık sebebi tasarım değil, içeriğin yarım gelmesi. Şu liste tamamlandığında iş hızlı yürüyor:

1. Kesinleşmiş ürün listesi — katalogda yer alacak ve almayacak ürünler net olmalı.
2. Ürün adları ve varsa stok kodları, yazım hataları ayıklanmış hâlde.
3. Her ürün için teknik bilgiler: ölçü, malzeme, renk ve beden seçenekleri, kutu içi adet.
4. Ürün fotoğrafları, baskıda kullanılabilecek çözünürlükte.
5. Logonuzun vektörel dosyası ve varsa marka kullanım kılavuzunuz.
6. Şirket tanıtımı için kısa bir metin ve arka kapakta yer alacak iletişim bilgileri.
7. Katalogun dili: tek dil mi, Türkçe ve İngilizce birlikte mi.

Fiyatlar bu listede yok, bilerek. Fiyatı katalogun içine bastırmak yerine ayrı bir fiyat listesi eki hazırlatmak çok daha kullanışlı: fiyat değiştiğinde yalnızca eki yeniden bastırıyorsunuz, elinizdeki kataloglar çöpe gitmiyor.

Marka kullanım kılavuzunuz yoksa katalog iyi bir vesile. Renk, yazı tipi ve fotoğraf üslubu kataloğa özel seçilirse sonraki işlerde aynı kararları baştan vermek gerekiyor. Kurumsal kimlik çalışmasının neleri kapsadığını ayrı bir yazıda anlattım.

İyi bir katalogun iskeleti

Katalogu okuyan kişi baştan sona okumuyor. Karıştırıyor, bir sayfada duruyor, geri dönüyor. Bu yüzden her sayfanın kendi başına anlaşılması gerekiyor.

Kapak. Markanın adı, ne sattığınız ve varsa yılı. Kapakta ürün kalabalığı yerine tek bir güçlü görsel daha iyi iş görüyor.

Giriş sayfası. Kısa bir şirket tanıtımı. Birkaç cümle yeterli; kimse katalogda şirket tarihi okumuyor.

Kategori ayırıcıları. Ürün grupları arasında göz dinlendiren, nerede olduğunuzu söyleyen sayfalar. Kalın kataloglarda bunlar olmadan kayboluyorsunuz.

Ürün sayfaları. Hepsi aynı ızgaraya oturmalı: fotoğraf aynı yerde, ürün adı aynı yerde, teknik bilgi aynı yerde. Okuyan kişi ikinci sayfada bilginin nerede olduğunu öğreniyor ve geri kalanını hızlı tarıyor. Her sayfayı farklı kurgulamak “zengin” değil, yorucu görünüyor.

Arka kapak. İletişim bilgileri, adres, telefon, web sitesi. Araya bir karekod koymak işe yarıyor: ürün sayfalarına ya da güncel fiyat listesine gidiyor.

Tipografide iki kademe çoğu zaman yeterli: bir başlık, bir metin. Üçüncü yazı tipi eklendiğinde katalog dağılmaya başlıyor. Sayfa numarası ve küçük bir içindekiler bölümü de kalın kataloglarda hayat kurtarıyor.

Ürün fotoğrafı katalogun yarısıdır

Bir katalogda en çok bakılan şey fotoğraf. Tasarım ne kadar iyi olursa olsun, fotoğraflar birbirini tutmuyorsa katalog derme çatma görünüyor.

Üç şeyin aynı olması gerekiyor: zemin, ışık ve açı. Aynı ürün grubundaki bütün fotoğraflar aynı kurulumla çekilmeli. Farklı zamanlarda, farklı telefonlarla çekilmiş fotoğrafları yan yana koyduğunuzda fark hemen görülüyor.

Çözünürlük baskıda ekrandan çok daha önemli. Bir fotoğraf, basılacağı ölçüde 300 dpi olmalı; yani küçük bir fotoğrafı sayfa boyuna büyütmek işe yaramıyor, baskıda bulanıklaşıyor. Ekranda temiz görünen bir görsel basıldığında dağılabilir.

Telefonla çekilen fotoğraflar kullanılabilir, ama ışık düzgünse ve zemin sabitse. Pencere ışığı, düz bir fon ve tripod çoğu ürün için yeterli oluyor.

Elinizde fotoğraf yoksa önce çekim planlamak gerekiyor. Ürünü olduğundan farklı gösteren görseller satış sonrasında sorun çıkarıyor, o yüzden gerçek ürün fotoğrafının yerine geçecek bir kısayol önermiyoruz. İnternetten indirilen fotoğraflar da kullanılmıyor: hem telif sorunu çıkıyor hem de aynı fotoğraf rakibinizin kataloğunda duruyor.

Ambalaj, kutu ve etiket de aynı sistemin parçası. Tarzz Home için yaptığımız kimlik çalışmasında ambalaj takımının tamamı aynı renk ve tipografi kararlarıyla kurulmuştu; katalog da aynı sistemin içinde duruyor.

“Baskıya hazır dosya” tam olarak ne demek?

Matbaa, tasarımın güzel olmasıyla ilgilenmiyor; dosyanın basılabilir olmasıyla ilgileniyor. Baskıya hazır dosyanın karşılaması gereken şeyler:

Taşma payı. Sayfanın kenarına kadar giden renk ve fotoğraflar, kesim çizgisinin dışına doğru birkaç milimetre taşırılarak hazırlanıyor — genellikle 3 mm. Kesim her zaman kâğıdın tam aynı yerinden geçmediği için bu pay olmadan kenarda beyaz çizgiler çıkıyor. Matbaanız farklı bir ölçü isteyebilir, önceden sormak gerekiyor.

Güvenli alan. Yazılar ve önemli öğeler kesim kenarından içeride tutuluyor. Kenara yapışan yazı, kesimde kırpılma riski taşıyor.

CMYK. Ekran RGB ile çalışıyor, baskı dört renkle. Dönüşümde özellikle canlı mavi, yeşil ve neon tonlar matlaşıyor. Ekranda gördüğünüz parlaklığı baskıda beklememek, kritik renkleri önceden konuşmak gerekiyor. Markanızın renginin baskıda nasıl çıkacağı belirleyiciyse özel mürekkep (Pantone) konuşulur, bu da baskı maliyetini değiştirir.

Yazı tipleri. Dosyada gömülü olmalı. Gömülmediğinde matbaanın bilgisayarı yazı tipini kendince değiştiriyor ve sayfa düzeni kayıyor.

Dosya biçimi. Matbaalar baskıya uygun PDF istiyor; hangi standardı istediklerini sormak en kısa yol. Word belgesi, PowerPoint sunumu ya da ekran görüntüsü kalitesinde JPG baskıya gitmiyor.

Tek sayfa mı, çift sayfa mı. Baskı için dosyalar genellikle tek tek sayfa hâlinde veriliyor; karşılıklı sayfa görünümü ekranda okumak için. İkisi aynı dosya değil.

Büyük adette baskı yapılacaksa, tüm işi bastırmadan önce tek nüsha prova almak en ucuz sigorta. Renk, kesim ve cilt bir arada ancak elinize aldığınızda görülüyor.

Dijital katalog ile basılı katalog aynı dosya değil

Çoğu işletme katalogu hem bastırıyor hem de WhatsApp ve e-postayla gönderiyor. Bu ikisi için aynı dosyayı kullanmak iki tarafı da bozuyor.

Basılı sürüm yüksek çözünürlüklü, CMYK, taşma paylı ve ağır bir dosya. Paylaşım için gönderilince ya gitmiyor ya karşı taraf açamıyor.

Dijital sürüm ise daha küçük boyutlu hazırlanıyor, karşılıklı sayfa görünümünde okunuyor ve içindeki telefon numarası, e-posta ve web adresi tıklanabilir oluyor. Karekod yerine doğrudan bağlantı koymak mümkün.

Bir not: PDF katalog, web sitesindeki ürün sayfalarının yerini tutmuyor. Google bir PDF’in içindeki ürünü ürün sayfası gibi değerlendirmiyor, ziyaretçi de PDF’in içinde arama yapmakta zorlanıyor. Katalog satış görüşmesinin aracı; aranıp bulunmak için ürünlerin web tasarım hizmetimizle kurulan sayfalarda da yer alması gerekiyor.

Fiyatı ve süreyi belirleyen kalemler

Katalog tasarımı için tek bir liste fiyatı olmuyor, çünkü aynı adı taşıyan iki iş çok farklı emek istiyor. Fiyatı belirleyen kalemler şunlar:

• Sayfa sayısı ve sayfa çeşidi. Otuz iki sayfanın yirmi beşi aynı ızgarayla ilerleyen ürün sayfasıysa iş, her sayfası ayrı kurgulanan on altı sayfalık bir kataloga göre hafif kalıyor.
• Ürün sayısı. Her ürünün yerleşimi, adı ve teknik bilgisi ayrı bir iş.
• İçeriğin hazırlık derecesi. Metinler ve ürün bilgileri düzenli bir dosyada geliyorsa süreç hızlı; parça parça ve dağınık geliyorsa toparlama da işin parçası oluyor.
• Fotoğraf durumu. Fotoğraflar hazır mı, rötuş gerekiyor mu, çekim planlanacak mı.
• Baskıya hazırlık. Baskıya hazır dosya ve matbaa yazışması kapsama dahil mi.
• Dil sayısı. İki dilli katalogda yerleşim baştan iki dile göre kurulmalı; Türkçe bir metnin İngilizcesi genellikle farklı uzunlukta oluyor.
• Revizyon. Bizde her tasarım için iki revizyon hakkı var; kapsam baştan netleştiğinde bu çoğu işte yetiyor.

Süre tarafında katalog ve ambalaj gibi kapsamlı işler genellikle iki ile üç hafta sürüyor, kesin süre brief sonrası netleşiyor.

Teklif karşılaştırırken kalemlerin tek tek yazılı olmasını isteyin. Çok farklı rakamlar duyuyorsanız sebebi genellikle pazarlık payı değil, kapsam farkı oluyor; bunu logo tasarım fiyatları yazısında ayrıntılı anlattım, katalog için de aynısı geçerli.

En sık yapılan altı hata

1. İçerik kesinleşmeden tasarıma başlamak. Ürün listesi değiştikçe yerleşim baştan kuruluyor, süre uzuyor.
2. Her sayfayı farklı kurgulamak. Çeşitlilik sanılıyor, dağınıklık olarak okunuyor.
3. Yazıyı kenara yapıştırmak. Kesimde kırpılıyor.
4. Fiyatı katalogun içine bastırmak. İlk zamda katalog kullanılamaz hâle geliyor.
5. İnternetten bulunan ürün fotoğrafını kullanmak. Telif sorunu çıkıyor, üstelik aynı fotoğraf başka kataloglarda da duruyor.
6. Katalogun kime hitap ettiğini atlamak. Bayiye anlatılan şeyle son tüketiciye anlatılan şey aynı değil. Bu kararı markanızı nasıl konumlandırdığınız belirliyor.

Bugün atabileceğiniz üç adım

Katalog işine girmeden önce şunları yapmak, sürecin tamamını kısaltıyor:

1. Katalogda yer alacak ürünlerin listesini tek bir tabloda toplayın; ad, kod, ölçü, malzeme ve varsa renk seçenekleri sütunlar hâlinde olsun.
2. Mevcut ürün fotoğraflarınızı tek klasöre alın ve hangilerinin yeniden çekilmesi gerektiğini işaretleyin.
3. Katalogu kimin eline vereceğinizi ve kaç adet bastıracağınızı yazın. Bu iki bilgi hem sayfa sayısını hem baskı tercihlerini belirliyor.

Bu üçü hazırsa katalog tasarımı planlanabilir bir iş. Grafik tasarım hizmetimiz kapsamında katalog, menü, ambalaj ve basılı işleri brief’ten baskıya hazır dosyaya kadar birlikte yürütüyoruz.

Elinizdeki ürünleri ve planınızı anlatmak isterseniz iletişim sayfasından yazın, en geç bir iş günü içinde dönüyoruz.

Sıkça sorulan sorular

Katalog tasarımı kaç sayfa olmalı?

Sayfa sayısını ürün sayınız ve her ürüne ayırmanız gereken yer belirler. Baskı tekniği yüzünden toplam sayfa dördün katı olmak zorunda; biz 8, 16, 24, 28 ve 32 sayfa basamaklarıyla çalışıyoruz, daha uzun kataloglarda dörder sayfa ekliyoruz. Sayfa planını tasarıma başlamadan önce çıkarmak, sonradan boş sayfa doldurmaktan çok daha iyi sonuç veriyor.

Katalog tasarımı ne kadar sürer?

Katalog ve ambalaj gibi kapsamlı işler genellikle iki ile üç hafta sürüyor. Kesin süre brief sonrası netleşiyor ve en çok, içeriğin ne kadar hazır geldiğine bağlı değişiyor: ürün listesi, metinler ve fotoğraflar tamamsa süre kısalıyor, parça parça gelirse uzuyor.

Baskıya hazır dosya veriyor musunuz?

Veriyoruz. Basılı işlerde baskıya hazır dosya isteğe bağlı; kapsamını, fiyatını ve teslim tarihini görüşmede birlikte belirliyoruz. Tasarımları ayrıca katmanlı çalışma dosyalarıyla teslim ediyoruz, böylece ileride güncellemeyi başka bir ekiple de yapabilirsiniz.

Katalogun içine fiyat yazdırmalı mıyım?

Fiyatları katalogun içine basmak yerine ayrı bir fiyat listesi eki hazırlatmak daha kullanışlı oluyor. Fiyat değiştiğinde yalnızca eki yeniden bastırıyorsunuz, elinizdeki kataloglar kullanılmaya devam ediyor.

Ürün fotoğraflarım yok, katalog yapılabilir mi?

Fotoğraf olmadan katalog yapılmaz; katalogun yarısı fotoğraftır. Elinizde yoksa önce çekim planlamak gerekiyor. Ürünü olduğundan farklı gösteren görseller satış sonrasında sorun çıkardığı için, gerçek ürün fotoğrafının yerine geçecek bir kısayol önermiyoruz.

Tek seferlik katalog işi alıyor musunuz?

Alıyoruz. Katalog, ambalaj, menü ya da kampanya görseli gibi tek seferlik işleri proje bazlı fiyatlandırıyoruz; fiyatı işin kapsamına göre görüşmede veriyoruz.